Medaillon - Septimus Severus Saitta, Lydia

Wczesne monety Sewerów z Sajty są niezwykłe pod kilkoma względami, przede wszystkim ze względu na zatrudnienie niezwykle utalentowanego artysty, który wykonał jedne z najbardziej imponujących matryc we wszystkich monetach prowincji Sewerów. Co więcej, miasto było jedną z niewielu mennic prowincjonalnych, które wybiły monety w imieniu Klodiusza Albinusa Cezara (patrz partia 126 poniżej), zapewniając terminus ante quem 195 dla emisji, kiedy napięcia między Septymiuszem a jego potężnym sojusznikiem na zachodzie wybuchły wojną domową. Ponieważ Pescenniusz Niger kontrolował Azję Mniejszą aż do zwycięstw Septymiusza pod koniec 193 i na początku 194 roku, produkcja znakomitej monety Sajty przedstawiającej zarówno zwycięzcę, Septymiusza, jak i wyznaczonego przez niego Cezara, Albinusa, musi pochodzić z okresu między końcem 193 a 195 rokiem.

Możemy jedynie spekulować, co skłoniło polis Sajty do wydania tak imponującej (i bez wątpienia drogiej) monety, ale odpowiedź może leżeć w datowaniu, które właśnie ustaliliśmy. Wraz ze zwycięstwami Septymiusza w bitwach pod Cysicus i Niceą, kontrola nad Azją Mniejszą przeszła z rąk przegranego na zwycięzcę, a społeczności regionu mogły odczuwać potrzebę publicznego przyrzeczenia lojalności nowemu władcy, aby uniknąć kary za bycie po złej stronie historii - a jak lepiej to zrobić niż za pomocą tak kolosalnego i pięknie zaprojektowanego medalionu, uzupełnionego mniejszym nominałem dla nowo mianowanego Cezara?

Jeśli rzeczywiście tak się stało, ilustruje to powtarzający się motyw w historii politycznej starożytnego świata, a mianowicie niebezpieczeństwa, na jakie narażone były lokalne społeczności, gdy wybuchał konflikt między regionalnymi lub imperialnymi mocarstwami. Wybranie właściwej strony mogło przynieść miastu wielkie korzyści, ale wspieranie przyszłego przegranego konfliktu mogło również skutkować poważnymi reperkusjami ze strony zwycięzcy, który zwykle nie zwracał uwagi na tragiczną sytuację, w jakiej znaleźli się lokalni decydenci. Kary w czasach hellenistycznych i rzymskich wahały się od usuwania przywilejów i nakładania grzywien po złupienie i zniszczenie miasta. Podczas gdy rzymscy cesarze zwykle powstrzymywali się od tak ekstremalnych środków, ponieważ pozbawiało ich to cennych dochodów z podatków, konflikt między Septymiuszem a Nigrem charakteryzował się szczególną brutalnością, ujawniającą się w oblężeniu i zniszczeniu Bizancjum przez Septymiusza w latach 194-196 oraz w złupieniu Laodycei i Tyru przez Nigra po ich odejściu od jego sprawy w 194 roku. Wybór strony mógł być kwestią życia i śmierci, a poparcie zwycięzcy konfliktu na czas miało kluczowe znaczenie nie tylko dla statusu ekonomicznego i honorowego, ale także dla fizycznego przetrwania.

Ponieważ historiografia koncentruje się na potężnych i ignoruje słabych, szczegóły relacji Sajty z Nigrem czy Septymiuszem zostały niestety utracone, podobnie jak niewątpliwie gorące dyskusje w lokalnym boulè i w demosie dotyczące wybuchu wojny domowej po stuleciu względnej stabilności w Imperium. Nie mamy dowodów na to, że współczesne monety Sajty odzwierciedlają demonstracyjne publiczne zerwanie z Nigrem i skierowanie się w stronę Septymiusza. Być może wczesne seweriańskie monety Sajty były właśnie tym, emisją monumentalnych monet, być może sfinansowaną przez pierwszego archonta, Androneikosa, jako dobrodziejstwo dla jego miasta, które tak się złożyło, że zbiegło się w czasie ze zwycięstwem Septymiusza w wojnie domowej. Jednak wysiłek włożony w tę monetę, a także czas i ikonografia przemawiają za bardziej zniuansowanym poglądem, w którym lokalna elita była w pełni świadoma imperialnej polityki oraz związanych z nią niebezpieczeństw i możliwości. Z tej perspektywy bardzo nietypowe pojawienie się zarówno Septymiusza Sewera, jak i Klodiusza Albinusa na wyjątkowo pięknych monetach Sajty krótko po tym, jak Niger stracił kontrolę nad Azją Mniejszą, nie mogło być przypadkiem i prawdopodobnie odzwierciedla celowe i mądre posunięcie elity miasta.