Jeton - Louis XIV Sine Crimine Gessi

LUDWIK XIV lub WIELKI KRÓL SŁOŃCA (14/05/1643-1/09/1715)
Panowanie Ludwika XIV jest najdłuższym i najbardziej chwalebnym w historii Francji. Syn Ludwika XIII i Anny Austriaczki, urodzony 5 września 1638 r., trzeci król z dynastii Burbonów wstąpił na tron w 1643 r. i pozostał na nim przez siedemdziesiąt trzy lata. Zmarł 1 września 1715 r. w wieku siedemdziesięciu siedmiu lat. W latach 1643-1661 w regencji Anny Austriaczki i kardynała Mazarina absolutyzm był budowany w walce: wewnętrzna walka z Frondą, zewnętrzna walka z Hiszpanią. Osobiste panowanie Ludwika XIV rozpoczyna się w 1661 r., kiedy młody król postanowił "rządzić samodzielnie". Monarchia absolutna osiągnęła swój szczyt, gdy król otoczył się wybitnym zespołem ministrów - Le Tellier, Louvois, Colbert, Seignelay. Ten dobrze prosperujący okres kończy się w latach osiemdziesiątych XVI wieku, wraz z pierwszym niepowodzeniem, odwołaniem edyktu z Nantes (1685), późnym wielkim sukcesem na świeżym powietrzu i stopniowym zanikiem środowiska z pierwszych lat (Colbert zmarł w 1683 r. Le Tellier w 1685 r. Seignelay w 1690 r., Louvois w 1691 r.). Trzecia i ostatnia część panowania, między 1685 a 1715 rokiem, jest trudniejsza. Starzejący się król nie znalazł podobnych pracowników. Chwalebne panowanie było pierwszym wojowniczym królestwem. Francja już nigdy nie doświadczy tylu wojen: Wojna Trzydziestoletnia, zakończona z Cesarstwem w 1648 r., z Hiszpanią dopiero w 1659 r., Wojna o Dewolucję (1667-1668), Wojna Holenderska (1672-1678), Wojna z Hiszpanią (1684), Wojna Ligi Augsburskiej (1688-1697), Wojna o Sukcesję Hiszpańską (1701-1713). Nigdy nie cieszył się większą liczbą zwycięstw i podbojów: w 1648 r. traktat westfalski dał mu Alzację, w 1659 r. pokój w Pirenejach Artois i Roussillon, w 1668 r., na mocy pokoju w Aix-la Chapelle, zdobył Flandrię, w 1678 r., na mocy traktatu z Nijmegen, Franche-Comté. W 1681 r. król zaanektował Strasburg. Kolejne dziesięciolecia były mniej udane: w 1697 r. (traktat z Ryswick) Francja scedowała Luksemburg, w 1713 i 1714 r. (traktaty z Utrechtu i Rastatt) zrezygnowała z Akadii, co było preludium do utraty Ameryki pięćdziesiąt lat później. Panowanie Ludwika XIV odpowiada dość ściśle wiekowi francuskiej dominacji w Europie: Francja wyprzedziła Hiszpanię i wkrótce zostanie wyparta przez Anglię, która posiada imperium morskie i rozszerzyła Nowy Świat. Do chwały zwycięskiego króla i zdobywcy administrator dodaje chwałę króla, prawodawcy, mecenasa sztuki i literatury. Ludwik XIV i jego ministrowie doprowadzili do perfekcji monarchiczną konstrukcję: prawo zostało zreformowane, szlachta podporządkowała sobie prowincje, herezja została odwrócona, artyści i pisarze są na usługach władzy królewskiej. Lex Uno Una sub sole "jedno prawo pod jednym słońcem" wszystko musi obracać się wokół władcy słońca. Cała Europa odczuwa atrakcyjność i prestiż Wersalu. Rzeczywistość jest prawdopodobnie mniej niż pochlebnym genialnym programem: królewska administracja pozostaje zbyt mała, aby faktycznie nadzorować największe i najbardziej zaludnione królestwo Europy; partykularyzmy stawiają opór; protestanci odchodzą, wzbogacając wrogów Francji. Pozostaje jednak obraz króla chwały, który pojawił się w pamięci, tak jak postanowił i pragnął Ludwik XIV. Na tym polega prawdziwy triumf tego księcia dla Francji i Europy przez następne stulecie i przez następne stulecia, dla współczesnych, jak i dla potomnych, był i pozostaje ostatecznym królem. Monety i medale, które oddają jego jowialny profil jako wielkiego monarchy, będą uczestniczyć w tym i tym sukcesie. Ludwik XIV zwrócił ich uwagę: Grand Siècle jest również wielkim stuleciem numizmatyki.